Waarom spontaan reizen je gelukkiger maakt: dit zegt de wetenschap

20 jul

6 minuten om te lezen

Alex kijkt uit over de bergen tijdens een spontane reis door Nieuw-Zeeland

Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat zien dat spontaan reizen kan bijdragen aan minder reisstress, meer vakantiegeluk en een ontspannen vakantie. Toch plannen veel mensen hun vakantie juist steeds voller. In dit artikel lees je wat de wetenschap hierover zegt én waarom ik mezelf hier volledig in herken.

Op AD.nl kwam ik een artikel tegen over Ondrej Mitas, docent aan Breda University of Applied Sciences, die al jaren bestudeert wat ons nu eigenlijk gelukkig maakt op reis. Wat hij ontdekte sluit zo naadloos aan bij alles waar Reizen zonder Route voor staat dat ik het gewoon met je moest delen.

Eén van zijn bevindingen is dat mensen die uren en uren besteden aan het uitpluizen van de perfecte vakantie, vaak juist minder tevreden terugkomen dan mensen die wat ruimte overlaten voor het onverwachte. Al dat vergelijken, twijfelen en optimaliseren zorgt ervoor dat je verwachtingen torenhoog worden opgestapeld, en hoe hoger die verwachtingen zijn, hoe groter de kans dat de werkelijkheid ze niet kan waarmaken. Een beetje ruimte voor spontaniteit blijkt daarentegen juist goed te zijn voor je welzijn.

Mijn eigen ervaring met loslaten

Toen ik dit las moest ik meteen denken aan mezelf van een paar jaar geleden. Ik was destijds eventmanager en plande alles tot in de puntjes. Mijn werk draaide om plannen, organiseren en voortdurend schakelen zodra er iets afweek van het schema. Zelfs mijn privéagenda zat maanden vooruit vol. Ik dacht dat die controle me rust zou geven, maar in werkelijkheid deed het precies het tegenovergestelde. Ik was niet bezig met het moment zelf, omdat ik constant met de volgende stap of afspraak bezig was, en ik vond het daardoor best lastig om echt te ontspannen.

Mijn allereerste 'spontane' reis in 2017 ging naar Vietnam, en die reis liet me iets zien. Ik had nauwelijks iets gepland, en toch was dat één van de meest vrije en mooie ervaringen die ik ooit heb gehad. Gewoon aankomen en kijken wat er op mijn pad kwam. Dat was de eerste keer dat ik écht ontdekte wat spontaan reizen met je kan doen. Het is eigenlijk grappig dat een onderzoek nu bevestigt wat die eerste reis me destijds al liet voelen.

Reisstress zit vaker in je hoofd dan in je koffer

Wat ik ook mooi vond aan het artikel is dat het niet doet alsof reizen altijd vanzelf ontspannen aanvoelt. Mitas erkent gewoon eerlijk dat de voorbereiding en de reis zelf best wat stress kunnen opleveren. Denk aan die typische nachtmerrie dat je je paspoort vergeet, het gepuzzel om alles in je koffer te krijgen, of de stress van een vlucht die je net op tijd moet halen. Dat is precies waarom ik binnen Reizen zonder Route altijd onderscheid maak tussen de reisvoorbereiding en de invulling van je reis.

De reisvoorbereiding, dat zijn de dingen die je gewoon voor vertrek moet regelen. De basis van een goede reisvoorbereiding bestaat volgens mij uit:

Je vlucht
Een goede reisverzekering
Eerste nacht(en) accommodatie
Een werkende bankpas / creditcard
Eventuele vaccinaties
Paspoort lang genoeg geldig (vaak minimaal 6 maanden)
Visum / ETA

Ook een paklijst helpt enorm, simpelweg omdat je dan niet meer over alle losse dingen hoeft te piekeren en je hoofd leeg kunt maken voor de rest van de reis. Dat is precies wat ik bedoel als ik zeg dat een goede voorbereiding je juist vrijer maakt in plaats van je in te perken. Zodra die basis staat, kun je de invulling, dus alles wat je onderweg gaat doen en beleven, gewoon laten gebeuren.

👉 Lees meer over mijn ultieme reisvoorbereiding

Waarom te veel plannen je juist tegenwerkt

Het mooie is dat het onderzoek nu bevestigt wat ik al die tijd al aan den lijve heb ondervonden. Hoe meer je van tevoren probeert vast te leggen, hoe hoger de lat komt te liggen, en hoe groter de kans dat je teleurgesteld raakt als de werkelijkheid net iets anders uitpakt dan het plaatje in je hoofd. Ik heb dat zelf keer op keer meegemaakt, met een restaurant dat op papier perfect leek maar in het echt tegenviel, of een uitzichtpunt dat ik weken van tevoren had uitgezocht en dat op de dag zelf gewoon bewolkt bleek te zijn.

Wat zegt de wetenschap?

Mitas werkte hiervoor trouwens samen met collega onderzoeker Marcel Bastiaansen aan een uitgebreide studie in het Experience Lab van hun universiteit, waarbij ze de beleving van vakanties onderzochten door emoties en lichamelijke reacties te meten naast enquêtes en interviews. We plannen onze vrije tijd het liefst net zo strak als ons werk, terwijl juist die aanpak ons weghoudt van de spontane belevingen die een vakantie pas echt bijzonder maken, zoals een authentiek gesprek met een local of een marktje dat je toevallig tegenkomt.

Andersom geldt precies hetzelfde, maar dan in het positieve. De momenten die ik nooit had kunnen plannen, zijn bijna altijd de momenten geworden waar ik het langst met een glimlach aan terugdenk. Een onverwachte hike met andere reizigers, een onverwachte omweg, een avond die compleet anders liep dan gedacht. Dat is nou precies waarom Reizen zonder Route draait om richting in plaats van route. Je weet ongeveer waar je naartoe wilt, maar je laat bewust ruimte over voor alles wat je onderweg tegenkomt.

👉 Reisverhaal: Eén van mijn mooiste spontane reisherinneringen was onze hike bij Earnslaw Burn in Nieuw-Zeeland. Lees hier het volledige verhaal.

Kleine stappen die echt werken

Als je nu denkt dat je morgen meteen al je reisplannen overboord moet gooien, hoef je gerust te zijn, want dat is helemaal niet nodig. Begin klein. Maak gewoon die paklijst, zodat je hoofd rust heeft voor de rest van de reis. Boek je eerste paar nachten en je vervoer, en laat daarna bewust een paar dagen open zonder invulling. Merk je onderweg dat je toch behoefte hebt aan iets meer houvast, regel het dan gewoon, maar probeer jezelf ook eens te verrassen door een dag helemaal niet in te vullen en simpelweg te kijken wat er op je pad komt.

Ik merk bij mezelf dat elke keer als ik die spontaniteit een kans geef, ik daar alleen maar blijer van word. Het went, dat gevoel van net iets minder grip hebben, en zodra het went voelt het niet meer als onzekerheid maar juist als ruimte, en gek genoeg voelt het dan ook alsof ik meer grip heb in plaats van minder. Die ruimte is voor mij precies waar de mooiste reisherinneringen vandaan komen. Het is toch prachtig om te denken op reis: waar ga ik de komende dagen/weken terecht komen en wie ga ik allemaal ontmoeten?

Dus de volgende keer dat je een reis plant en die neiging voelt om ook echt alles dicht te timmeren, denk dan maar terug aan dit verhaal. Misschien is dat uiteindelijk precies waar Reizen zonder Route voor staat. Niet zonder voorbereiding op reis gaan, maar wel met genoeg ruimte om onderweg verrast te worden. Want juist die onverwachte momenten worden vaak de mooiste herinneringen.

👉 Gratis E-book: Meer weten of Reizen zonder Route? Download nu mijn gratis E-Book en ontdek hoe jij je reis kan inplannen zonder route.

Veelgestelde vragen over spontaan reizen

Is spontaan reizen veilig?

Ja, zolang je de basis goed voorbereidt. Zorg ervoor dat je reisverzekering, paspoort, bankpas en eventuele visa geregeld zijn voordat je vertrekt. Spontaan reizen betekent niet dat je onvoorbereid op pad gaat, maar juist dat je onderweg flexibel bent in de keuzes die je maakt.

Hoe plan je een spontane reis?

Begin met het regelen van de belangrijkste zaken, zoals je vlucht, eerste overnachting en reisverzekering. Laat daarna bewust ruimte in je planning. Boek niet iedere activiteit vooraf en durf onderweg je plannen aan te passen als je een leuke tip krijgt of ergens langer wilt blijven.

Is spontaan reizen duurder?

Niet per se. Soms betaal je iets meer voor een last-minute accommodatie of activiteit, maar je bespaart ook geld doordat je minder snel in toeristische valkuilen stapt of activiteiten boekt die achteraf tegenvallen. Met een beetje flexibiliteit hoeft spontaan reizen zeker niet duurder te zijn dan een volledig geplande vakantie.

Waarom word je gelukkiger van spontaan reizen?

Uit onderzoek van Breda University of Applied Sciences blijkt dat mensen die ruimte laten voor spontane ervaringen vaak tevredener terugkijken op hun vakantie. Door minder vast te leggen, zijn je verwachtingen realistischer en sta je meer open voor onverwachte ontmoetingen, mooie plekken en bijzondere ervaringen.

Hoeveel moet je vooraf regelen?

Regel vooral de basis. Denk aan je vlucht, reisverzekering, een geldige bankpas, belangrijke documenten en eventueel je eerste accommodatie. Alles wat daarna komt, kun je vaak prima onderweg beslissen. Juist die flexibiliteit maakt spontaan reizen voor veel mensen zo leuk.

👉 Ben je benieuwd hoe ik mijn reizen voorbereid zonder alles vast te leggen? Bekijk al mijn reistips.